Van nieuwbouw naar levensduur: verandert het infrastructuurtekort de aanbestedingsmarkt?

80 miljard euro: dat is wat er nodig is om onze wegen, bruggen en viaducten te blijven gebruiken zoals we dat nu doen.
Volgens De Correspondent legt deze opgave een fundamenteler probleem bloot: de Nederlandse “initiële begrotingssystematiek”. Afschrijving, beheer, onderhoud en vervanging staan daarbij in de schaduw. En in de zon? Daar staat waar men op stemt: de verbreding van de snelweg, zichtbaar in de begroting én het partijprogramma.
Kortom: we begroten wat we willen bouwen, maar niet altijd wat we vervolgens moeten onderhouden.
Tot het (bijna) te laat is. Zoals bij de Algerabrug tussen Krimpen aan den IJssel en Capelle aan den IJssel, die sinds vandaag vier weken dicht is voor dringend en noodzakelijk groot onderhoud. Of de Merwedebrug bij Gorinchem, die sinds 18 juli gesloten is voor vrachtverkeer en touringcars. Met omrijdend vrachtverkeer, langere reistijden en hogere transportkosten als gevolg.
Daarmee is de infrastructuuropgave misschien wel meer dan alleen een sectorprobleem. Laat het een wake-upcall zijn voor hoe we publieke investeringen benaderen. Want infrastructuur staat hier niet alleen in: ICT-systemen, straaljagers en fregatten worden vergelijkbaar begroot.
Niet gek dat onder andere de Algemene Rekenkamer al langer pleit voor een andere manier van begroten: verder kijken dan de initiële investering alleen en rekening houden met de kosten over de volledige levensduur.
En als levensduur een vast onderdeel wordt van de begroting, wordt het ook onderdeel van de afweging. En dat werkt door in hoe we inkopen, aanbesteden en wat we uitvragen.
De vraag verschuift dan van “wat kost het bij aanschaf?” naar “wat kost deze investering gedurende de hele levensduur?”. Want als de begroting niet stopt bij oplevering, doet de aanbesteding dat ook niet.
Kortom: TCO en LCC. Beide bekende begrippen. Maar een opgave van €80 miljard maakt wel zichtbaar waarom ze relevant zijn. De duurste infrastructuur is misschien niet dat wat we bouwen, maar dat wat we ‘vergeten’ mee te begroten.
Wat denk jij? Is dit het moment waarop levensduurkosten in aanbestedingen (nog) zwaarder gaan wegen?